زکات علم نشر آن است.

امام علی (ع)

لطفاً در صورت استفاده از مطالب این وبلاگ منبع ذکر شود.

بعضاً دیده می شود که مطالب این وبلاگ در وبلاگ های دیگر کپی می شود  و منبع آن ذکر نمی شود. چنین رفتاری از اهل علم بدور است. خواهشمندم منبع را ذکر کنید.

در حالی یادگیری سیار توانایی بالقوه ای برای حمایت از انواع مختلف آموزش دارد؛ اما آموزش عالی حوزه مستعدی برای ادغام یادگیری سیار یادگیرنده محور می باشد؛ زیرا دانشجویا در هرجایی از دانشگاه و داتشکده ها به دستگاه های سیار دسترسی دارند. در زمینه پیاده سازی یادگیری سیار در آموزشی عالی کارهای مختلفی صورت گرفته است. برای مثال اساتید دانشگاه می توانند از دستگاه های موبایل برای ارائه بازخورد به دانشجویان و اجرای ارزیابی های تکوینی و حتی تراکمی استفاده شود. همچنین می توان در یک دوره از کدهای دو بعدی یا QR برای ارجاع به منابع بیشتر استفاده کرد. این کدها می توانند اطلاعاتی همچون لینک یک فیلم، شبیه سازی آموزشی آنلاین یا پادکست را در خود ذخیره کنند. سپس دانشجو با استفاده از نرم افزارهای خاصی می توانند این کدها را اسکن و به فیلم یا شبیه ساز دسترسی پیدا کنند و آن را مشاهده کنند. همچنین اساتید و مدرسان دانشگاه می توانند از دستگاه های موبایل برای حضور و غیاب و پیگیری پیشرفت دانشجویان استفاده کنند. هر چند دانشگاه هایی همچون استنفورد، ابیلین چریستین، و دانشگاه واشنگتون در پیاده سازی یادگیری سیار پیشگام بوده اند ولی پیاده سازی این نوع از یادگیری در آموزش عالی هنوز به دلیل عوامل اجتماعی، فرهنگی و سازمانی چالش بر انگیز است.

بی اف اسکینر (1954) از جمله اولین کسانی بود که توانایی بالقوه فناوری را به منظور تحول در فرایند یادگیری و یاددهی پیش بینی کرد. در واقع اسکینر از جمله روشنفکرانی بود که معتقد بود ماشین‌ها قادر به تدریس‌ و آموزش هستند. بنابراین اولین ماشین تدریس خود را در سال 1950 ساخت. این ماشین تدریس، یکی از کاربردهای اولیه اصول مربوط به شکل­دهی رفتار (تقویت رفتار های ساده به منظور ایجاد رفتارهای پیچیده) بود. استفاده از ماشین‌های تدریس، مستلزم آن است که دانش‌آموزان از طریق مجموعه‌ای از گام‌های کوچک آموزشی به یادگیری بپردازند. این گام‌های کوچک با نظمی تقریباً تجویزی مرتب شده‌اند تا دانش‌آموزان به سؤال‌هایی پاسخ دهند که برای تمرین محتوای آموخته‌شده، لحاظ گردیده‌اند. این گام‌ها بر اساس دانش قبلی شاگرد تنظیم شده‌اند، به طوری که هر گام معلومات جدیدی به دانسته‌های قبلی شاگرد اضافه می‌کند. ارائه پاسخ صحیح به این سؤال‌ها این امکان را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند تا به قاب بعدی در آموزش حرکت کنند. اگر دانش‌آموزان به سؤال‌ها پاسخ اشتباه دهند، باید قاب‌های آموزشی مربوطه را مجدداً مطالعه کنند. کار اسکینر بر روی ماشین‌های تدریس منجر به بر انگیختن تحقیقات بسیاری شد. امروزه کارهای اسکینر در زمینه آموزش برنامه‌ای مؤلفه مهمی در موفقیت‌های برنامه‌های یادگیری مبتنی بر رایانه و دستگاه های موبایل هستند. ماشین تدریس اسکینر اساس یادگیری سیار یا استفاده از فناروی های موبایل در کلاس درس را تشکیل می دهد. اگر چه ماشین تدریس اسکینر توجه بسیاری را بر انگیخت، اما این وسیله به طور گسترده‌ای توسط مربیان پذیرفته نشد. به هر حال ایده ماشین‌های تدریس به آموزش برنامه‌ای شده منجر شد که اکنون اساس استفاده از فناوری (رایانه ها و دستگاه های موبایل) در کلاس درس را تشکیل می دهد.

در طی نیم قرن گذشته با توسعه رایانه ها و کوچکتر و کارامدتر شدن و راحتی استفاده از آن ها، این وسایل به صورت فزاینده ای به کلاس های درس راه یافتند. در دهه 1960 بود که رایانه ها وارد مدارس شدند. از این وسایل بیشتر به دو منظور استفاده شد: ابتدا برای ذخیره داده های مربوط به دانش آموزان مانند نمرات و سوابق تحصیلی و سرانجام برای استفاده آموزشی توسط دانش آموزان. این روند استفاده از رایانه ها در اوایل دهه 1980 با ورود اپل 2 به بازار تغییر یافت. قبل از ورود این رایانه ها به بازار، این رایانه های بزرگ بودند که در مدارس حضور داشتند؛ هر چند خیلی متداول نبودند. اپل 2 اولین رایانه ارزان قیمت بود. بنابراین این ریانه ها به عنوان اولین رایانه های شخصی به راحتی توسط افراد مختلف پذیرفته شدند. اپل 2 به عنوان رایانه ای برای همه و نه صرفا برای سرگرمی یا محیط های کاری معرفی گردید. کار با رایانه اپل 2 بسیار راحت بود و هر کسی می توانست با آن کار کند؛ و این موضوع باعث شد که به صورت گسترده ای به وسیله بازارهای آموزشی پذیرفته شود. تا اواسط دهه 1980 رایانه اپل 2 بر محیط های آموزشی مقطع دبستان مسلط بود. در دهه 1980 استفاده رایانه در برنامه درسی محدود به نحوه کار با رایانه مانند زبان های برنامه نویسی و بازی رایانه ای بود؛ و کمتر از آن ها برای دیگر موارد آموزشی استفاده می شد.

تا سال 1990 بیشتر کلاس ها در سراسر ایالات متحده به نوعی به رایانه دسترسی داشتند، و استفاده از آن ها به منظور تقویت و پشتیبانی از فرایند یادگیری و یاددهی تا اواخر دهه 1990 ادامه یافت. استفاده از رایانه در آموزش برای دانش آموزان نوعی تجربه یادگیری خودآهنگی (یادگیری براساس سرعت و علاقه خود یادگیرنده) فراهم می آورد. در این نوع آموزش هر تجربه یادگیری به وسیله مجموعه ای از راهنمایی ها، پرسش ها، پاسخ ها و مسیرهای مشابه دنبال می شد. به صورت خلاصه در این نوع تجربه یادگیری هیچ گونه سفارشی سازی وجود نداشت و در حقیقت تنها مجموعه ای از گام ها و مراحل شخصی سازی شده وجود داشت. همچنین از بازخورد فوری استفاده شد. در این دوران، رایانه از CD ها استفاده می کردند و با رشد و انتشار محصولات مایکروسافت در طول دهه 1990 (ازجمله انتشار ویندوز 95 و یندوز 98) و بلوغ صنعت نرم افزاری و سخت افزاری، رایانه ها در کلاس درس متداول و معمول گشتند. در آن زمان نوآوری های تکنولوژیکی بر روی اتصال کلاس های درس به اینترنت هنوز بسیار جدید بود. در این زمان وب جهان گستر (WWW) یا اینترنت به منظور استفاده در خانه و ادارات هنوز در حال رشد و توسعه بود. بنابراین دولت سعی کرد بر روی متصل کردن دانش آموزان به اینترنت و همچنین آموزش مهارت های تکنولوژیکی هدایت کند.

تا اوایل سال 2010 –هنگامی که اپل تبلت خود یا آیپد را بیرون داد-رایانه های رومیزی یا دستکتاپ، لپ تاپ ها و نوت بوک ها رایج ترین فناوری ها استفاده شده توسط مدارس بودند. ویژگی هایی همچون صفحه لمسی، قابلیت حمل، وای فای و واسط کاربری ساده و بصری، آیپد را به یک بازیگر اصلی در فرایند یادگیری یادگیری تبدیل کرده است. پس از آیپد شرکیت اپل این تبلت های شرکت های رقیبی چون سامسونگ و ... بودند که بر روی سیستم عامل اندروید روانه بازار شدند. به تدریج، تبلت ها بازار را از لپ تاپ ها و بخصوص نوت بوک ها گرفتند و در اوایل سال 2013، شرکت های Acer و Asus، دو تولید کننده نوت بوک به طور رسمی تولید محصولات خود را خاتمه دادند.

با وجود اینکه امروزه رایانه ها و تبلت ها در همه جنبه های زندگی ما نفوذ کرده اند و به گونه ای که تصور زندگی بدون آن سخت می باشد، آیا دستگاه های موبایل به اندازه رایانه ها در آموزش تغییری اساسی ایجاد کرده اند؟ آیا آن ها برای بهبود فرایند یادگیری و یاددهی استفاده می شوند یا اینکه صرفا ابزارهای جدیدی هستند که که به روش های قدیمی استفاده می شوند؟ با نگاهی به 60 سال گذشته فناوری های رایانه و آموزش، ما یک الگوی تکراری را می بینیم. در گذشته اعتقاد به این بود که هر فناوری پیشرفته ای تمام مسایل آموزشی را حل خواهد کرد. کاملا واضح است که این وعده برآورده نشده است! زیرا با وجود اینکه رایانه ها تا حدودی در ساختارهای موجود گنجانده شده اند، اما تاثیر آن ها به اندازه دیگر فناوری ها مانند فناوری های موبایل نبوده است. مزایایی که یادگیری سیار ارائه می دهد- همچون شخصی سازی آموزش، یادگیری در حال حرکت، محیط های یادگیری جدید و ...-شانسی را برای تحول در سیستم آموزشی ارائه می دهد. در حقیقت ما در حال وارد به دوران جدیدی از فناوری های موبایل هستیم. ما اعتقاد داریم فناوری سیار با پیاده سازی هوشمندانه و با برنامه و سیاست ها و قوانین باز و منعطف می تواند فرایند یادگیری و یاددهی را بهبود بخشد.

از اونجایی که لگو بسیار در برندسازی یک محصول مهم است و می تواند به خوبی عملکرد یک محصول را نشان دهد تصمیم گرفتم برای سیستمی که طراحی کردم یک لگوی اختصاصی طراحی کنم. این لگو بر مفهوم نگارش استدلالی دلالت دارد. در صورتی که پیشنهادی برای بهتر شدن اون دارید خوشحال میشم با من در میان بذارید.

بعد از چند سال تدریس درس تولید مواد یادگیری و بعد از اینکه برنامه درسی تکنولوژی آموزشی تغییر کرد و این درس از برنامه حذف شد و درس های مشابهی به جای آن در نظر گرفته شد، تصمیم گرفتم که آموخته های خودم رو در این زمینه به صورت مکتوب در بیارم که هم در این درس های جدید استفاده بشه و هم به فراموشی سپرده نشه. این شد که با تاکید بر تولید فیلم های آموزشی یک کتاب کاربردی در 350 صفحه نوشتم که ریز و درشت و فوت و فن طراحی، تولید و انتشار فیلم های آموزشی تعاملی رو در خودش گنجانده. نگارش این کتاب تقریبا شهریور به اتمام رسید و برای چاپ به انتشارات الیاس فرستاده شد که در چند روز آینده چاپ خواهد شد و در اختیار علاقه مندان این حوزه قرار خواهد گرفت. برای تهیه این کتاب می توانید به انتشارات الیاس مراجعه کنید. البته پس از چاپ اینجا مجددا اطلاع رسانی خواهد شد. خوشحال میشوم بازخورد شما در این زمینه را دریافت کنم.

با سلام

خدا را شاکرم که بعد از چند ماه تونستم اولین سامانه یادگیری مشارکتی آنلاین را برای حمایت نوشتن استدلالی به زبان فارسی طراحی و پیاده سازی کنم. متاسفانه در ایران تکالیف نوشتنی در تمامی مقاطع، از قبل از دانشگاه گرفته تا دانشگاه و سطوح مختلف آن یعنی کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، زیاد وجود ندارد و هنوز به عنوان بخش مهمی از فعالیت های کلاسی در نظر گرفته نمی شود. همه ما به خوبی می دانیم که در این زمینه هیچ منبع درسی مدون و معینی وجود ندارد؛ بنابراین ما این مهارت را به صورت برنامه ریزی شده نمی آموزیم و در بهترین حالت از طریق بازخوردهایی که معلمان و اساتید به نوشته های ما می دادند یاد گرفتیم. به عنوان یک معلم دانشگاه طی چند سال تدریسی که داشتم همیشه ضعف نوشتن دانشجویان توجه من را به خود جلب کرده و همیشه یکی از دغدغه های من کمک به رشد این مهارت در دانشجویانم بوده است. بنابراین طی این سال ها روش های مختلف را آزمون کردم. دادن سوالات با فرمت های مختلف که هر کدام به طریقی دانشجویان را به نوشتن انتقادی و تحلیلی یا استدلالی تشویق می کرد. اما با این وجود همیشه نوشته های دانشجویان بیشتر شامل توصیفی از مساله بود. این در حالی است که نوشتن استدلالی مولفه های خاص خود را دارد و باید به طریقی منطقی بیان بشوند تا بتوان یک نتیجه منطقی نیز گرفت. بدین منظور طی مطالعاتی در این زمینه داشتم توانستم یک چارچوب برای استدلال کردن تدوین کنم و سپس بر مبنای اون و براساس نظریات سازنده گرایی اجتماعی ویگوتسکی و پاره ای از روش های نظریات شناختی یک سامانه طراحی کنم که یادگیرندگان و مشارکت و بازخوردهای آن ها را حمایت می کند. البته این سیستم در مرحله تست قرار دارد و راهبردهای آموزشی زیادی رو در قالب گروه ها و شرایط آزمایشی مختلف مورد پشتیبانی قرار می دهد. مهم ترین ویژگی این سیستم مشارکتی بودن آن است. به گونه ای که معلم یا مدرس هیچ نقشی در سیستم نداره و یادگیرندگان با هم می نویسیند و از یک دیگر می آموزند. امیدوارم در آینده دانشجوهای ما به سمت این محیط ها و پرورش مهارت های این چنینی بروند و در این زمینه ها پژوهش کنند. شاید آموزش چنین مهارت هایی ظاهرا مهم نباشد؛ ولی اگر دقت کنید نوشتن پایه بسیاری از تکالیف پیچیده تر است و نمی شود در جامعه اطلاعاتی آمروزی اهمیت آن رو نادیده گرفت.

بدرورد

با سلام 

امروز متوجه شدم که کتاب طراحی آموزشی: راهنمای عمل در کلاس درس توسط دوست خوبم آقای محسن بیات دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس چاپ شده. به ایشون تبریک ویژه میگم و در اینجا این کتاب رو به شما هم معرفی می کنم.

این کتاب در سه بخش و نه فصل نوشته شده است و در آن به صورت سیستماتیک مراحل و رویه های طراحی آموزشی به صورت ساده و روان و کاربردی توضیح داده شده است. این کتاب می توانید یک منبع آموزشی خوب برای دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و معلمان و دست اندرکاران آموزشی باشد. در زیر مقدمه و فهرست کتاب آن را برای آشنایی بیشتر قرار داده ام. همچنین هرگونه بازخورد را به ایمیل زیر ارسال کنید. در صورتی می خواهید کتاب را سفارش دهید از طریق صاحب ایمیل پیگیری کنید:

mohsenbayat67@aol.com

دانلود مقدمه

مدتی است که یک کارگاه در زمینه طراحی واسط کاربر و اصول آموزشی که باید در طراحی آن در نظر گفته شود را برنامه ریزی کردم. البته هنوز نمیدونم کی و کجا قرار است این کارگاه برگزار بشه. ولی سر اولین فرصت و با کم شدن کارهام این کارگاه رو به مدت 8 هفته برگزار میکنم. در این دوره بیشتر درباره نظریات زیربنایی و مکانات موجود در اپلیکیشن های آموزشی و نحوه طراحی واسط کاربر اون به صورت عملی صحبت خواهم کرد. پیش نیاز این دور آشنایی کامل با ایلستریتور است.

شاید در ابتدای اختراع تلفن همراه هیچکسی فکر نمی کرد این ابزار بتواند تا این اندازه زندگی ما انسان ها را تحت تاثیر قرار دهد! اما امروزه میبینیم که با هوشمند شدن ابن وسیله تقریبا جدایی از آن غیر ممکن است. بسیاری از افراد امروزه بدون گوشی های هوشمندشان نمیتوانند جایی بروند.حتی غذایشنا را در کنار گوشی های هوشمندشان میل میکند و هنگام خواب گوشی های هوشمند عنصر جدا نشدنی از تخت خوابشان است! طبق تحقیفات تا سال ۲۰۱۵ حدود ۷۰ در صد از افراد در امریکا حداقل یک گوشی هوشمند دارند و حدود ۴۵ درصد نیز حداقل یک تبلت در منزل دارند. تقریبا زمان بررسی گوشی برای اطلاع از پیام های دریافتی و سایر خدمات آن چون اینترنت حدود ۱۰ دقیقه است! شاید گفت گوشی ها در عصر حاضر بخشی از بدن ما انسان ها شده است و بدون آن احساس کمبود میکنیم! البته شایان ذکر است طی بررسی هایی که بدین منظور انجام دادم بسیاری از افراد مشهور در خارج از ایران (و‌شایدم ایران) از گوشی های هوشمند استفاده نمی کنند و سبک سنتی زندگی را به هر سبک دیگه ای ترجیح می دهند. حتی بسیاری از آن ها به هیچ عنوان عضو شبکه های اجتماعی نیستند! ارتباطاتشان به ایمیل محدود است و حتی برخی از آن ها از رایانه شخصی استفاده نمی کنند! با اینحال این افراد درصد قلیلی از جامعه را تشکیل میدهند و بدون شک در آینده این ابزارهای چند اینچی تما زندگی ما انسان ها را تحت شعاع قرار می دهند و شاید بهترین کار در این وضعیت این باشد که قابلیت های این ابزارها رو بشناسیم و از آنها برای تربیت نسل جدید استفاده کنیم. بدون شک در این صورت است که میتوان دنیای کودکان را به دنیای بزرگسالان نزدیک کرد و فرصت هایی را برای رشد هرچه بیشتر آنها فراهم ساخت.

با سلام خدمت دوستان عزیز

بعد از مدت ها دوست داشتم یک مطلب در مورد فرایند یادگیری در نظریه خبرپردازی براتون بنویسم. هر چند قبلا ممکنه در این زمینه مطالعه کرده باشید، ولی ممکنه از برخی جهات براتون جدید باشه. همونطور که میدونید یادگیری از نظر نظریه پردازان این دیدگاه یعنی فرایند ساخت دانش جدید در حافظه بلند مدت یا تغییر و اصلاح اون. ساخت شناختی هم به تجربیات و اطلاعاتی گفته میشه که شما در طی زمان کسب کرده اید. طبق این دیدگاه برای یادگیری یک مطلب باید اطلاعات از چند حافظه عبور کنند. اولین مرحله حافظه حسی است که اطلاعات دریافتی از محیط رو در خودش ثبت میکنه. این حافظه از نظر زمان ثبت اطلاعات، بسیار محدود است بنابراین، از بین این اطلاعات باید دست به انتخاب زد یا به عبارتی دیگر تنها  اطلاعاتی که به آن توجه بشه به مرحله بعدی یا حافظه کاری منتقل میشه. بنابراین از طریق فرایند توجه انتخابی، ما از شر اطلاعات غیر ضروری که ممکنه یادگیری ما رو به خطر بندازه خلاص میشیم. بعد از توجه به یک سری اطلاعات محدود این اطلاعات وارد حافظه کاری ما میشن. این حافظه عامل اصلی در یادگیری ماست. در واقع به نوعی میز کار یادگیری است. این حافظه با توجه به اهمیتی که در یادگیری داره محدودیت هایی هم داره. از جمله محدودیت در گنجایش و مدت زمان نگهداری اطلاعات است. همین مساله است که گاهی یادگیری یک مطلب رو با مشکلاتی مواجه میکنه. گنجایش این حافظه ۲±۷ واحد اطلاعاتی است. یعنی شما در یک زمان تنها قادر به پردازش یا نگهداری ۵ الی ۹ واحد اطلاعاتی هستید. برای کودکان این اندازه به ۴ واحد تقلیل پیدا میکنه. همچنین اطلاعات در این حافظه تقریبا ۵ الی ۲۰ ثانیه نگهداری میشه. هر چند این محدودیت ها برای حافظه کاری مطرح می شود اما برای حل اون راه حل هایی هم ارائه شده. از جمله این راهبردها می توان به تمرین و تکرار و حتی ارتباط آن با دانش پیشین اشاره کرد. همچنین تقطیع یا دسته بندی اطلاعات به صورت معنی دار میتونه یک روش باشه. در این راهبرد، ما اطلاعات بی معنی و تصادفی رو مثل لیستی طویل از حروف یا کلمات با دسته بندی به بخش های معنی دار حفظ می کنیم. علاوه بر تقطیع میشه از یادیارها نیز بهره گرفت. با کمک یادیارها با ایجاد فنونی چون تصویر ذهنی یا سر واژه یا کلمه کلید می توان تعداد زیادی کلمه را به خاطر سپرد. برای مثال، حفظ رنگ های رنگین کمان با ساخت یک واژه معنا دار با استفاده از حرف اولین رنگ. همچنین راهبرد دیگر خودکارسازی است که یک مهارت آنقدر تکرار و تمربن می شود تا به صورت خودکار در بیاید. خودکارسازی منابع حافظه کاری را به شدت کاهش میدهد و به یادگیرنده کمک می کند تا بر جنبه های دیگر مساله یا مطلب توجه کند. همچنین راهبردی دیگر می تواند استفاده از منابع خارجی همچون یادداشت برداری، مشارکت، همتا، فرد متخصص یا حتی یک ماشین حساب باشد. این حمایت ها براساس نظریه شناختی اجتماعی ویگوتسکی مطرح شده است. از این ها بگذریم، بعد از اینکه اطلاعات برای ذخیره سازی به حافظه بلند مدت ارسال شد این اطلاعات باید به صورت کد در بیان. حافظه بلند مدت سه نوع دانش رو به صورت کد در خودش ذخیره میکنه، به صورت بیان(که شامل رویدادی و معنایی است)، رویه ای، و شرطی. توضیح هر یک از این نوع دانش ها رو توی کتاب های روانشناسی شناختی و تربیتی می تونید پیدا کنید. بعد از اینکه این اطلاعات ذخیره شد هر چه این اطلاعات در حافظه بلند مدت ما بیشتر مورد استفاده قرار گیرد یا کیفیت کدگذاری بهتری داشته باشند و ارتباط بین قطعات اطلاعات بیشتر باشد دیرتر از بین می رود، در واقع زودتر بازیابی و انتقال می یابد. اصل ماجرا از اینجا شروع می شود، هر چند که این فرایند برای همه افراد یکسان است پس چرا افراد به طرق مختلف با تکالیف مواجه می شوند؟ در واقع چرا برخی اطلاعات را عمیق تر و برخی سطحی تر پردازش می کنند؟ در واقع کیفیت یادگیری را چه چیزی تعیین می کند؟ برای پاسخ به این سوال شاید لازم باشد به دنبال فاکتورهای تعیین کننده دیگری همچون انگیزش، علاقه و فراشناخت بگردیم. انگیزش به صورت کلی نیروی محرک برای انجام یک تکلیف یا کار است که می تواند درونی یا بیرونی باشد. انگیزش درونی صرفا برای احساس رضایت یا لذت درونی برانگیخته می شود. در واقع این نوع انگیزش را باید در ذات خود تکلیف جستجو کرد. اما انگیزه بیرونی به علت دریافت یک پاداش بیرونی مانند نمره و پول تحریک می شود. اینجاست که به راحتی می توان به علت تفاوت سطح پردازش افراد، دست یافت. افراد دارای انگیزش درونی، به علت اینکه تکلیف را جذاب می بینند در سطح عمیقی با آن درگیر می شوند. کسی را تصور کنید که شدیدا به ریاضی علاقه دارد. در نتیجه منابع شناختی بیشتری نیز بر روی تکلیف صرف می کند و اینگونه عملکردش بهبود می یابد. تکالیف سطح بالایی چون استدلال، تفکر انتقادی و حل مساله نیازمند انگیزش درونی بالایی هستند. در مقابل افراد دارای انگیزش بیرونی بالا پس از دریافت پاداش مانند نمره، دیگر دلیلی برای پردازش شناختی بیشتر بر روی مساله نمی بیند و همین عامل باعث یادگیری سطحی آن ها می شود.

علاقه نیز ازعوامل مهم موثر بر روی عمق پردازش و درگیری با تکلیف است. علاقه می تواند شخصی یا موقعیتی باشد. علاقه شخصی ثابت است و مربوط به خود محتواست. برای مثال کسی که به فیزیک علاقه دارد بدون شک سطح درگیری بیشتری با این درس دارد تا یک شخص بی علاقه! در مقابل، علاقه موقعیتی با اضافه کردن ویژگی های تکلیف که جذاب هستند ایجاد می شود. مانند یادگیری قانون نیوتون در یک بازی شبیه سازی. تحقیقات نشان داده افراد، در حال آزمون درک مطلب به بخش هایی که علاقه داشتند بیشتر توجه می کنند و حتی در آزمون هایی که سطوح بالای یادگیری را می سنجید، نمرات بیشتری از کسانی که علاقه نداشتند؛ گرفتند. بنابراین ذکر این نکته اهمیت دارد که می توان با اضافه کردن برخی پارامترها به یک تکلیف که علاقه شخصی ایجاد نمی کند، علاقه موقعیتی ایجاد کرد! برای مثال می توان عنوان متن را جذاب تر کرد یا از تصویر در متن استفاده کرد. فعالیت های عملی و یادگیری در بافتی معنی دار و اصیل نیز علاقه موقعیتی ایجاد می کنند. تمامی این راهبرد ها سطوح پردازش شناختی را افزایش می دهد. فاکتور مهم دیگر فراشناخت است. فراشناخت به صورت کلی یعنی تفکر درباره تفکر. در واقع شناخت شناخت. دانستن آنچه می دانیم یا نمی دانیم. وقتی شما صفحه ای از یک کتاب را می خوانید و بعد از اتمام آن متوجه می شوید آن صفحه را خوب نخوانده اید یا از مطالب آن چیزی را به یاد نمی آورید بدون شک برخواهید گشت و مجددا آن را می خوانید؛ این راهبرد فراشناختی، نظارت نامیده می شود. ممکن است شما به دلیل آگاهی از محدودیت شناختی خودتان هنگام مطالعه یادداشت برداری کنید یا برای آگاهی از تسلط بر محتوای مورد مطالعه از خود، ارزیابی به عمل آورید. تمام این راهبردها راهبرد فراشناختی هستند. راهبردهای فراشناختی، به شما در پردازش عمیق تر مطالب، کمک بسیار زیادی می کند. باید توجه داشته باشید که فراشناخت، مهارتی آموختنی یا اکتسابی است و معمولا در پایان دوره دبستان آغاز می شود. بنابراین اگر با‌ کودکان کار می کنید به این نکته توجه داشته باشید که اگر دانش آموز گفت مطلب را فهمیده ممکن است همیشه درست نگوید.

در پایان می توان بر اساس این نکات برای بهبود آموزش در محیط های یادگیری الکترونیکی و حتی یادگیری سیار راهکار کاربردی ارائه داد. به عنوان نمونه موارد زیر ذکر می گردد:

الف) دور زدن محدودیت بین حافظه کاری و حافظه حسی
۱. تا جایی که امکان دارد محیط نرم افزار را طوری طراحی کنید که توجه را به سمت مطالب مهم هدایت کنید. اپ ها این توانایی را دارند که اطلاعات نا مربوط را فیلتر کنند.
۲. در صورتی که اطلاعات یادگیرندگان در زمینه مورد نظر متفاوت است سعی کنید با استفاده از گنجاندن یک ارزیابی تکوینی سطح یادگیرنده را تعیین و جایابی کنید. در این حالت هر یادگیرنده با توجه به دانش پیشین خود اطلاعات لازم را دریافت می کنند.
۳. همچنین برخی از یافته های روانشناسی اجتماعی و شناختی- اجتماعی، برای گسترش حافظه کاری بر حمایت خارجی تاکید دارند مانند ابزارهای ذهنی همچون ماشین حساب، امکان نکته برداری و ... و همچنین استفاده  از همتا، متخصص و ... برای مثال، بحث و گفتگو یا ایجاد انجمن های بحث و مشارکت می تواند به کاهش بار شناختی کمک کند.
۴. همچنین در صورتی که نیاز است یادگیرنده به نکات کلیدی توجه کند با افزودن راهنمایی ها و بازخوردهای لازم می توانید توجه یادگیرنده را به نکات اساسی جلب کنید.
۵. از آنجایی که حافطه کاری محدودیت دارد و از طرفی اطلاعات مختلف را به صورت مختلف پردازش می کند، برای به حداکثر رساندن ظرفیت آن از دو نوع رسانه با هم استفاده کنید. برای مثال بجای پر کردن نرم افزار با متن، از متن و تصویر به صورت همزمان استفاده کنید.
۶. نرم افزار را به صورتی طراحی کنید که در صورتی که یادگیرنده بخشی از آن را نادیده گرفت یا به آن توجه نمی کند، امکان تکرار آن را فراهم کند.
۷. از تکنیک تقطیع یا بخش بندی اطلاعات زیاد استفاده کنید. ویدیوهای طولانی را به چند بخش کوتاه استفاده کنید. اهداف را به اهداف جزیی تر تقسیم کنید.

ب) یادگیری معنی دار را از طریق سازماندهی و ارتباط مطالب جدید با دانش پیشین تسهیل کنید
۱. از طریق آوردن مطالب پیش نیاز یا مطالبی که شخص با آن از قبل آشنایی دارد فرصتی را برای ایجاد یادگیری معنی دار ایجاد کنید.
۲. در صورتی که فرد در زمینه مورد نظر، دانش پیشینی ندارد با ارائه یک سازماندهنده مقایسه ای مانند یک گرافیک یا پیش آموزش در ابتدای درس، آن را ایجاد کنید.
۳. در صورتی که یادگیرنده از قبل با مطلب آشناست ولی این اطلاعات فعال نیست از طریق یک سازماندهنده یا نقشه مفهومی آن را فعال کنید.
۴. از قیاس، ماتریس، یا جداول برای خلاصه سازی داده ها استفاده کنید. تا جایی که امکان دارد امکان بازنمایی مطالب به صورت مختلف را فراهم بیاورید.
۵. از طریق شخصی سازی امکان یادگیری خودآهنگی را ایجاد کنید. یادگیری با آهنگ خود به یادگیرنده کمک می کند بتواند ارتباط مطالب جدید و قدیم را درک کند. همچنین در این صورت یادگیرنده قوی می تواند از مطالب تکراری بگذرد و یادگیرنده ضعیف اطلاعات پیش نیاز را مطالعه کند.
۶. سعی کنید یک درس مشابه را در سطوح مختلف آموزش دهید، به این صورت هر یادگیرنده براساس دانش پیشین و تونایی خود یاد بگیرد.
۷. سعی کنید تکالیف را طوری طراحی کنید که به جای حفظ حقایق منفرد، امکان دستکاری را به یادگیرنده بدهد. مانند شبیه سازی ها، بازی های کشیدن و رها کردن و ...
۸. از تمامی انواع رسانه، صوتی، تصویری و متنی برای حداکثر استفاده از ظرفیت شناختی استفاده کنید.

ج) تا جایی که امکان دارد از خودکارسازی استفاده کنید
۱. تا حد امکان عملیات تکراری و پایه را خودکار سازی کنید تا ظرفیت شناختی برای عملیات سطح بالا آزاد شود. 
۲. در صورتی که از تمرینات تکراری و مشابه استفاده کنید ممکن است انگیزه به مخاطره بیفتد. تا می توانید برای عملیات یکسان، تمارین مختلف و متفاوتی طراحی کنید.
۳. به دلیل ویژگی همه جایی و همه زمانی بودن یادگیری سیار، تمارین مختلفی برای مکان ها و زمان های مختلف فراهم کنید. توجه داشته باشید در این صورت باید تنظیمات کنترل صدا را برای کاهش یا خاموش کردن صدا در نظر بگیرید.

د) به محدودیت های حافظه کاری توجه کنید
۱. از تقطیع اطلاعات زیاد و طولانی بهره گیرید.( قبلا توضیح داده شد)
۲. استفاده از خودکارسازی اطلاعات و عملیات.
۳. استفاده از افزونه ها و منابع خارجی چون امکان یاداشت برداری، ماشین حساب، امکان چت، بحث، ایمیل.
۴. از سناریوهای مشارکتی یا اسکریپت ها و پرامت ها استفاده کنید. اسکریپت ها وظایف هر نقش را داربست بندی می کنند. پرامت ها برانگیزاننده خوبی برای اسکریپت های مشارکتی ذخیره شده در حافظه هستند. بحث در مورد این داربست ها نیاز به زمان دارد که در اینجا به همین اکتفا می شود.

و) از پاداش ها به دقت استفاده کنید
۱. پاداش هایی چون نمره، امتیاز، نشان و ... بر انگیزاننده خوبی هستند اما در استفاده از آنها نهایت دقت را بکنید. پاداش های بیرونی یادگیری سطحی را سبب می شوند.
۲. از آنجا که افراد ممکن است هر یک با پاداش های متفاوتی برانگیخته شوند، سعی کنید که امکان شخصی سازی پاداش را فراهم بیاورید.
۳. بعد از تسلط یادگیرنده بر مطلب، پاداش بیرونی را کم کم حذف کنید. به این طریق موجبات انگیزه درونی را فراهم بیاورید.

ر) علاقه را جلب یا ایجاد کنید.
۱. هر چند مطلوب این است علاقه به صورت شخصی و صرفا برای خود تکلیف باشد اما در صورتی که این علاقه وجود نداشت، که چنین نیز هست، از علاقه موقعیتی برای ایجاد علاقه استفاده کنید. از جمله راهبردهای علاقه موقعیتی جالب کردن عنوان متن، استفاده از تصاویر آموزشی، فیلم، انیمیشن، شبیه سازی، فعالیت های عملی، ایجاد موقعیت های واقعی و معنی دار، استفاده از رنگ ها و .... است. از این تکنیک ها بهره بگیرید. 
۲. از فاکتورهای بر انگیزاننده علاقه موقعیتی استفاده کنید همچون، دادن قدرت انتخاب، ایجاد تازگی، انسجام، استفاده از فناوری، تعاملات اجتماعی و ارتباطات شخصی و ...
۳. از روش های ایجاد علاقه شخصی استفاده کنید. شخصی سازی پارامتر مهمی برای ایجاد علاقه شخصی است. با شخصی سازی، نرم افزار به صورت خودکار مطالب مورد علاقه یادگیرنده را به وی ارائه می دهد.

ز) راهبردها و استراتژی های فراشناختی را پشتیبانی کنید و فرض کنید یادگیرندگان از قبل به این مهارت ها تسلط ندارند.
۱. امکان یاداشت برداری، سازماندهی، مدیریت زمان، نظارت بر اهداف را برای تقویت مهارت های فراشناختی فراهم کنید
۲. فرصت هایی برای خود ارزیابی فراهم بیاورید.

فلش از جمله نرم افزارهای کاربردی است که به شما امکان ساخت انیمیشن ها و چندرسانه ای های آموزشی و تبلیغاتی را می دهد. بنابراین در این کتاب سعی شده تمام نکات آموزشی را که در این باره نیاز دارید بیاوریم. کتابی که بر روی صفحه مانیتور خود می بینید یک منبع آموزشی بسیار مفید برای نرم افزار ادوبی فلش CS5 و CS6 می باشد. این کتاب حاصل مطالعه چند ساله در زمینه فلش و کارگاهایی است که در این زمینه برگزار گردیده است.  کتاب حاضر در 11 فصل است که به مباحث مختلف مرتبط با این نرم افزار پرداخته شده است. از جمله مزیت هایی که این کتاب داراست و آن را از سایر کتاب های موجود در این زمینه متمایز می کند این است که در آن سعی شده است تمامی ابزارهای فلش به صورت جدا گانه و در قالب یک فصل آموزش داده شود. استدلال ما برای این کار این است که فرد تا ابزارها و تنظیمات و خصوصیات آن را نداند نمی تواند در این نرم افزار به طراحی و متحرک سازی بپردازد. همچنین از جمله دیگر ویژگی های این کتاب این است که هر ابزار را بر حسب ویژگی های یا خصوصیاتی و تنطیماتی که دارد آموزش می دهد. این نکته به یادگیری نرم افزار بسیار کمک خواهد کرد. به تمامی کسانی که این کتاب را می خوانند توصیه می کنم که تمام فصل ها را به دقت مطالعه و همزمان مثال های آن را تمرین کنید. تنها در این صورت می توانید این نرم افزار را یاد بگیرید و با آن انیمیشن ها و چندرسانه ای های زیبایی خلق کنید. لازم است در آخر ذکر شود که این کتاب ابتدا قرار بود به صورت چاپی در اختیار خوانندگان قرار بگیرد اما به دلایلی از جمله روندهای پر دردسر چاپ و ... بر آن شدیم که آن را به صورت الکترونیکی عرضه کنیم. از جمله مزیت های الکترونیکی بودن کتاب این است که شما می توانید همزمان کتاب را بر روی رایانه خود مطالعه و سپس مثال ها را تمرین کنید. امیدوارم که این کتاب برای شما مفید باشد.

برای دانلود کتاب به آدرس زیر مراجعه کنید:

همانطور که می دانیم حافظه فعال ما از نظر گنجایش و مدت زمان نگهداری اطلاعات محدودیت دارد. به گونه ای که ما در یک زمان تنها قادر به پردازش حجم اندکی از داده ها هستیم. معمولا برای نشان دادن گنجایش اندک حافظه کوتاه مدت از قانون سر انگشتی 2-/+7 واحد اطلاعات استفاده می شود. لازم به ذکر است که این مقدار برای کودکان کم سن و سال تر حدود 4 واحد اطلاعاتی است. بنابراین در صورتی که از شما خواسته شود یک شماره تلفن یا شماره دانشجویی یکی از دوستان خود را به خاطر سپارید تنها تعداد اعدادی را که بین 5 تا 9 است را به راحتی و بدون زحمت می توانید بخاطر بسپارید و به راحتی بازیابی کنید. هر چند این یک محدودیت برای حافظه فعال قلمداد می شود ولی در واقع تصور چنین چیزی اشتباه است. چنین قابلیت (نه محدودیت) در طی تکامل ما ایجاد شده است و به نوعی بقای ما را تضمین می کند. البته قصد ما در اینجا توجیه این نیست که آیا این گنجایش اندک محدودیت است یا مزیت. بگذریم! این گنجایش اندک حافظه می تواند ما را در حین یادگیری دچار مشکلاتی کند. در تکالیف پیچیده از آنجایی که حجم مطالب بالا می رود و یادگیرنده باید در یک زمان حجم زیادی از اطلاعات را پردازش کند، ممکن است وی دچار بارشناختی اضافی شود. یعنی یادگیرنده نمی تواند اطلاعات را به خوبی پردازش کند. این برای ما طراحان آموزشی بسیار اهمیت دارد که چگونه محتوا را طراحی کنیم که کمترین بارشناختی را به یادگیرنده تحمیل کند. در زمینه کاهش بارشناختی مقالات بسیار زیادی نوشته شده است. از این مطالعات اصول متعددی استخراج شده است که به طراحان برای کاهش بار شناختی بسیار کمک میکند. از جمله افرادی که در این زمینه به پژوهش پرداخته اند، سولر، مایر، کلارک، مرینبوئر و ... . اصول استخراج شده در زمینه بارشناختی برای مواد آموزشی مختلف می تواند تا حدودی با هم فرق کند. بنابراین برای محتواهای متنی، ویدیویی، صوتی و تصویری (عکس) اصول مختلفی استفاده شده است. سه نوع بارشناختی وجود دارد که باید در فرایند طراحی به آن ها توجه داشته باشیم: بارشناختی بیرونی، بارشناختی درونی، بارشناختی مطلوب. بارشناختی را که طراح معمولا بر محتوای آموزشی تحمیل می کند را بارشناختی بیرونی می نامند. روش های مختلفی برای کنترل این نوع بارشناختی وجود دارد که در اینجا از توضیح آن خوداری می کنیم. برای آگاهی از این اصول کافی است در گوگل به انگلیسی در این زمینه جستجو کنید. بارشناختی بیرونی در ذات محتواست. این نوع بارشناختی حاصل تعامل بین عناصر محتوا است که طراح آموزشی با اعمال مجموعه ای از تکنیک ها مانند تقطیع می تواند آن را کاهش دهد. بارشناختی مطلوب نیز به بارشناختی اشاره دارد که برای یادگیری و تعامل یادگیرنده با محتوا و در نتیجه یادگیری بیشتر از محتوا لازم است. به صورت خلاصه می توان گفت سه روش کاهش بارشناختی و افزایش گنجایش این حافظه عبارت است از: تقطیع یا بخش بندی اطلاعات زیاد به قطعات کوچکتر، استفاده از یادیارها برای بخاطر سپاری بهتر اطلاعات یا معنادار کردن آن ها و ارتباط دادن آن ها با محتویات حافظه بلند مدت و در نهایت خودکارسازی. در خودکارسازی سعی می شود یادگیرنده با انجام تمرین عمل را به صورت خودکار و بدون تفکر انجام دهد تا منابع شناختی را برای برخی از تکالیف به حداقل برساند و از آن منابع برای انجام تکالیف دیگر استفاده کند.

برای مطالعه بیشتر بر روی اینجا کلیک کنید.

بعد از گذشت سه سال از زمان راه اندازی سایت اِجوتِک (edu-tech.ir) و به دلیل مشغله های کاری و درسی این سایت تا یک ماه آینده از روی اینترنت برای همیشه حذف خواهد گردید. این پایان کار این سایت نخواهد بود. انشالله در سال های آینده (یکی دو سال دیگر) با بستری بسیار قوی تر و با تیمی کارآزموده مجددا به حوزه آی تی باز خواهم گشت. به امید دیدار.

• در این کارگاه روش های طراحی موارد زیر را یاد خواهید گرفت:

1. لوگوی تجاری
2. لیبل سی دی و دی وی دی و کاور آن
3. کارت ویزیت
4. اینفوگراف
5. آیکن
6. فرم وب
7. تایپوگرافی
8. بروشور

• لازم به ذکر است از تکنیک های یادگرفته شده می توان برای هر نوع طرحی دیگر و در سایر زمینه ها استفاده کرد.

پوستر به عنوان یک ابزار آموزشی موثر در هنگام طراحی از اصولی تبعیت می کند. در زیر چند نمونه از این اصول اشاره می کنم.

یکی از این اصول این است که چه هنگامی باید پوستر را باید به صورت عمودی و چه هنگامی به صورت افقی طراحی کرد؟ شاید تا حلا تصور شما این بوده است که این کار سلیقه ای هست! ولی چنین نیست. یکی از عوامل بسیار مهم برای تعیین عمودی یا افقی بودن پوستر ثابت یا متحرک بودن مخاطب و پوستر است به صورتی که اگر بیینده ثابت و پوستر متحرک هست مانند تبلیغات وی اتوبوس ها و در حالتی که بیننده متحرک و پوستر ثابت مانند مترو بهتر است پوستر افقی طراحی گردد. 

از جمله اصول دیگر در طراحی پوستر که یک طراح باید به آن توجه داشته باشد اجتناب از شلوغی در پوستر است. زیرا یک فرد باید در کمترین زمان و در یک نگاه گذرا پیام آن را درک کند. این زمان برای یک فرد عادی در حدود 10 ثانیه است. همچنین یک پوستر باید به صورتی طراحی گردد که از فاصله سه چهار متری قابل خواندن باشد. همچنین در هنگام طراحی یک پوستر باید به تناسب رنگ و پیام توجه کرد. این تناسب تا حدودی به فرهنگ نیز وابسته است. برای مثال در صورتی که قصد طراحی یک پوستر مذهبی دارید رنگ سبر بدون شک بهتر حال و هوای روحانی و معنویت را منتقل می کند. همچنین سعی کنید بین نوشته و تصویر یک ارتباط قوی وجود داشته باشد به گونه ای که متن به گویای تصویر و تصویر گویای متن باشد. البته این نکاتی که اینجا گفته شد نباید خلاقیت شما را در هنگام طراحی محدود کند و در واقع این خلاقیت است که به کار شما شخصیت می دهد و کارتان را از دیگران متمایز می سازد.

امیدوارم نکات گفته شده به کارتون بیاد.

در سالهای اخیر فیلم های آموزشی تعاملی به شدت مورد استفاده قرار گرفته اند. مخصوصا به دلیل درگیر کننده بودن این فیلم ها. دوره های کورسرا از این نوع فیلم های تعاملی به منظور اطمینان از اینکه یادگیرندگان تا‌ آخر فیلم را دیده اند استفاده می کنند. به این صورت که در بخش هایی فیلم متوقف می شود و از یادگیرنده سوالی در ارتباط با مطالب قبلی پرسیده می شود که در صورتی که یادگیرنده به آن پاسخ صحیح دهد می تواند ادامه فیلم را مشاهده کند. روند تولید چنین فیلم هایی شبیه به سایر فیلم هاست با‌ این تفاوت که عنصر تعامل در این فیلم ها در حین طراحی آموزشی در نظر گرفته می شود! به صورت کلی برای تولید یک فیلم آموزشی یا ویدیوکست مراحل زیر باید طی شود:

۱. تعیین هدف آموزشی

۲. مشخص کردن زمینه

۳. تعیین ابزار انتقال

۴. گردواری اطلاعات از طریق تحقیق در زمینه موضوع

۵. اجرای پرداخت اولیه کار

۶. نوشتن سناریوی آموزشی با رعایت اصول آموزشی

۷. شروع به ضبط فیلم

۸. تدوین فیلم

۹. ارزیابی فیلم و در صورت نیاز اصلاح آن

۱۰. به اشتراک‌گذاری فیلم

در صورتی که می خواهید عنصر تعامل را نیز به فیلمتان اضافه کنید باید در گام های ۳ یا ۴ این کار را انجام دهید. بدون شک تعامل موثر میزان درگیری شناختی یادگیرندگان و در نتیجه یادگیری بیشتر را به دنبال خواهد داشت.

چند سالی هست که با ظهور شبکه های اجتماعی شاهد تولید و به اشتراک گذاری حجم زیادی از اینفوگرافیک ها هستیم. این ابزار قدرتمند خیلی زود جای خودش رو توی مجامع مختلف از بازاریابی گرفته تا تبلیغات و آموزش باز کرد. به گونه ای که امروزه شاهد تاسیس شرکت هایی هستیم که اختصاصاً در این زمینه کار می کنند. من هم همزمان با محبوب شدن این ابزار خیلی زود به اهمیت اون در زمینه آموزش پی بردم و مدت زیادی پیگیر طراحی و تولید اینفوگراف ها بودم. در این زمینه چند کتاب پیدا و مطالعه کردم. از سایت های مختلفی بازدید کردم، برخی از دوره های آنلاین در این زمینه رو شرکت کردم و به صورت عملی درگیر طراحی اون شدم. برای این کار نرم افزارهای مختلفی رو یاد گرفتم که برخی هاشون آسون و برخی هاشون هم کاملا حرفه ای هستند. البته هنوز در این زمینه راه طولانی در پیش هست. تمام تلاشم این هست که به زودی بتونم بخشی از تجربیاتم رو در غالب یک کارگاه در اختیار دوستان و هم رشته ای های عزیزم بگذارم. نکته ای که در این زمینه وجود داره و شاید یادگیری طراحی اینفوگرافیک رو برای برخی ها سخت میکنه موضوع ترکیب خلاقیت، هنر و آموزش هست. بسیار از افرادی که به این حوزه علاقه مند هستند ممکن است تنها به یادگیری ابزار طراحی بپردازند غافل از جنبه های دیگه! براساس تجربیاتم در این مدت برای بهبود خلاقیت توصیه من این است که ابتدا تا میتونید نمونه کار های حرفه ای ببینید و به دقت اون ها رو بررسی و ارزیابی کنید و اگر امکان دارد در جایی ذخیره کنید یا به صورت چاپی در بیارید و همیشه نقادانه مورد بررسی قرار دهید. برای تقویت بعد هنریتان سعی کنید کتاب هایی در مورد ترکیب بندی و رنگ ها تهیه و مطالعه کنید. همچنین مشاهده کارهای حرفه ای به شما در این زمینه کمک میکند. مطالعه کتاب های مختلف در زمینه گرافیک رایانه ای هم توصیه می شود. یک راه دیگر این است مداد دست بگیرید و ایده هایتان را به صورت تصویری در بیاورید این کار باعث میشه که بتونید کارهای زیباتری خلق کنید. برای جنبه آموزشی نیز در سال های اخیر تحقیقات زیادی انجام گرفته است. تحقیقات در زمینه طراحی نموداره ها و بصری سازی داده ها، در زمینه گرافیک و ترکیب بندی، تاثیر رنگ در یادگیری و ... . تنها در صورت توجه به این سه جنبه در ارتباط با هم است که باعث می شود بتونید یک اینفوگراف زیبا خلق کنید. این موضوع نشان دهنده این است که تنها دانستن نرم افزار موفقیت شما را در طراحی یک اینفوگراف جذاب و اثربخش تضمین نمی کند!

کمک کار ها یکی از ابزارها مهم برای آموزش های شغلی است. زمانی که امکان تهیه آموزش ندارید می توانید از کمک کارها استفاده کنید. برای مثال می توانید مراحل ذخیره یک فایل ورد رو در یک فلش کارت بنویسید و بر روی مانیتور کارمندتان بچسبانید. نکته مهم در مورد کمک کارها این است که باید تا جایی که امکان داد روشن باشد، زیرا در هنگام استفاده از کمک کارها فرد متخصص در کنار کارمند نیست که به وی کمک کند. همچنین باید هشدارها یا خطاهایی که ممکن است پیامدهای بدی برای فرد داشته باشد در کمک کار ذکر شود. در نرم افزارها معمولا با فشردن دکمه f1  می توانید به کمک کارها دست پیدا کنید. در بیشتر وسایل مثل پرینترها، اتوها و ... کمک کارها بر روی بدنه یا داخل محفظه ای که امکان دسترسی سریع به آن وجود دارد تعبیه شده است. کمک کارها یک ابزارشناختی قوی برای پشتیبانی افراد تازه کار هستند.

در زمینه تولید محتوای الکترونیکی تاکنون نرم افزارهای مختلفی به بازار عرضه شده است. استوری لاین یکی از این نرم افزارهاست که با توجه به امکان فارسی نویسی در آن در ایران مورد استقبال فراوانی قرار گرفته است. از دیگر نرم افزارها در این زمینه می توان به نرم افزار لکتورا اشاره کرد. این نرم افزار تا حدودی امکانات استوری لاین و حتی شاید بیشتر از آن را در خود جای داده است اما با این وجود در بین طراحان چندرسانه ای در ایران با استقبال خوبی روبرو نشده است. شاید یکی از دلایل عدم استقبال از این نرم افزار واسط کاربری شلوغ آن باشد که کاربر را در اولین تجربه کار با آن دچار سر در گمی می کند. برخلاف لکتورا، استوری لاین با ویژگی کاربر پسندی خود هنوز در صدر نرم افزارهای تولید محتوای الکترونیکی قرار دارد. بخصوص اینکه این نرم افزار همان پاورپوینت شرکت مایکروسافت اما با توانایی هایی بیشتر است. در زیر تصویری از محیط نرم افزار لکتورا و استوری لاین را می توانید مشاهده کنید.

از جمله قابلیت های کلیدی نرم افزار Lectora Inspire:
- دارای قابلیت های کلیدی نرم افزار هایی مانند Camtasia ،SnagIt و Flypaper
- توانایی هماهنگی با نرم افزار های Camtasia ،SnagIt و Flypaper
- رابط کاربری ساده که مجهز به ریبون
- دارای کتابخانه ای شامل قالب های از پیش ساخته شده
- امکان استفاده از کد های CSS ،HTML5 و JavaScript
- بهره گیری از انیمیشن و داده های مولتی مدیا
- ایجاد آزمون و تست تعیین سطح
- و ...

لینک دانلود نرم افزار

یکی از بحث های بسیار مهم در آموزش های غیر زمان بحث حضور اجتماعی یعنی ایجاد نوعی احساس با هم بودن است. از آنجایی که آموزش های آنلاین اغلب به صورت متنی یا text based است ایجاد چنین حسی بسیار دشوار است. البته ایجاد چنین حسی همیشه با دشواری هایی نیز روبرو بوده است از جمله اینکه بالابردن چنین حضوری ممکن است اهداف سطح بالای یادگیری چون تفکر انتقادی و حل مساله را با مشکلاتی همراه سازد بنابراین باید سعی کرد تعادلی بین این دو نوع حضور ایجاد کرد. در سال های اخیر روش های مختلفی برای ایجاد چنین حضوری پیشنهاد شده است از جمله ای روش ها استفاده از زبان محاوره ای یا همان اصل شخصی سازی مایر است. همچنین استفاده از عامل های آموزشی یا حتی شکلک ها و همچنین استفاده از اسکریپت های مشارکتی است. هر یک از این روش ها میتوانن به نوعی به میزان زیادی حضور اجتماعی را ارتقاء دهند.

یازدهمین همایش «یادگیری الکترونیکی ایران» با همکاری دانشگاه پیام نور و انجمن یادگیری الکترونیکی ایران، اسفند1395 ‌برگزار می‌شود. این همایش تا 15آبان‌ماه مقاله می‌پذیرد.

با سلام. روز شنبه و یک شنبه (16 و 17 مرداد) بعد از دو بار کنسل شدن کارگاه بالاخره تونستیم کارگاه "طراحی سیستم آموزشی و ارزیابی آن" را با حضور جناب رحیمی عزیز برگزار کنیم. این کارگاه به مدت حدود 18 ساعت در دو روز برگزار شد. ویژگی هایی که این کارگاه را از سایر کارگاه ها متفاوت می ساخت نحوه طراحی آن بود. کارگاه به صورت کار گروهی و در قالب فعالیت های عملی برای حل یک مساله و ارائه پیشنهاد برای حل مساله بود. تعداد گروه ها 6 گروه 5 نفره بود. گروه ها با سه مشکل رو برو شدن (هر دو گروه یک مشکل) که باید برای آن راه حل ارائه می دادند و در پایان پس از پیشنهاد راه حل آموزشی از طرف جناب رحیمی بازخورد دریافت می کردند. فعالیت ها در روز اول که تنها طراحی آموزشی را شامل میشد، بر اساس الگوی طراحی آموزشی دکتر دارابی از دانشگاه فلوریدا بود و روز دوم نیز که بیشتر به ارزیابی پرداخته شد از الگوی ارزیابی ایشان استفاده شد. در این کارگاه همه با هم در تعامل و بحث و گفتگو بودند و هر گروه باید از موضع خود دفاع می کرد. امیدوارم چنین کارگاه هایی پیوسته برگزار شه. 

امروزه وبلاگ به عنوان یکی از قوی ترین ابزار تبادل اطلاعات شناخته می شود. این ابزار به ظاهر ساده امکان نشر ایده ها را تنها با یک کلیک فراهم می آورد. افراد زیادی در سرتاسر دنیا در حال نوشتن وبلاگ هستند و به نوعی روزنوشته و دل نوشته های خود را در اینترنت منتشر و با مخاطبان خود به اشتراک می گذارند. یکی از ویژگی های مهم وبلاگ این است که مطالب اون اغلب پیرامون یک موضوع (که مورد علاقه یا تخصص نویسنده آن است) هست. از این رو افراد مختلف در تخصص های مختلف پیوسته تجارب خود را از این طریق با افراد درگیر در رشته خودشان به اشتراک می گذارند. دانشجویان رشته تکنولوژی آموزشی نیز از این قافله جای نمانده اند و نسبت به سایر رشته ها وبلاگ‌های بیشتری را ایجاد کرده اند. البته همونطور که همه می دانید وبلاگ های زنده یا فعال نسبت به وبلاگ های مرده یا غیر فعال همیشه کمتر است. بنابر این تنها عده‌ کمی از وبلاگ ها هر روز‌ بازدید دارند که پیوسته آپدیت می شوند و حاوی مطالب جالب و پر مغزی هستند. در زمینه رشته ما نیز تعدادی وبلاگ وجود داره که نویسندگان اون سعی می کنند که کمتر از کپی مطالب سایت های دیگه استفاده کنند و‌ بیشتر خودشون خالق دانش باشند. از جمله این وبلاگ ها می شه به وبلاگ های زیر اشاره کرد:

 1. یوسف مهدوی نسب (وبلاگ تکنولوژی آموزشی)

2. دکتر اکبر مومنی (تکنولوژی آموزشی: ماهیت، حوزه و ابعاد مختلف تکنولوژی آموزشی)

3. جمعی از تکنولوژیست های آموزشی از دانشگاه های مختلف (انجمن تکنولوژی آموزشی دانشجویان ایران)

4. حسن فانیدپور (تکنولوژی آموزشی: فناوری آموزشی و ارتباط با دانشجویان در خصوص مباحث درسی)

5. دکتر غلامحسین رحیمی دوست (یادگیری برای زندگی)

6. دکتر سعید صفایی موحد (دنیای من)

7. عبدلله قاسم تبار (وباگوژی)

8. سید حمید حسینی (تعلبم)

این وبلاگ ها که در بالا نام و آدرس و اسم نویسنده اونا اومده وبلاگ هایی هستند که از لحاظ بازدید روزانه، بازدید کننده زیادی دارند یا اینکه مطالبشون بروز هست. سعی کردم هر دو معیار رو مد نظر قرار بدم. اگر وبلاگی رو در زمینه رشته تکنولوژی آموزشی می شناسید که میتونه در این لیست قرار بگیره لطفا آدرس اون رو ارسال کنید که حتما بعد از بررسی اون اینجا قرار بدم.

نکته جالب توجه برای من این بود که بسیاری از وبلاگ ها کمتر از یک سال به صورت نا منظم آپدیت شدن! و بعد از اون کاملا رها شدن. در بین اونا وبلاگ هایی بودند که متعلق به افراد سرشناس رشته بودن. این نشان دهنده اینه که وبلاگ نویسی بر خلاف تصور کار ساده ای نیست و مشکلات و سختی های خودش رو داره بهمین خاطر خیلی ها دوام نمیارن و اون رو متروک میکنند!

سلام دوستان. از غیبت دراز مدتم در وبلاگ واقعاً عذر میخوام. مدتی هست که مشغول مطالعه هستم بهمین خاطر کمتر وقت میکنم بنویسم. اما این بار با معرفی یک کتاب خوب برگشتم.

یکی از جذابیت های رشته ما اینه که پیوند ناگسستنی با هنر داره به ویژه هنر سینما. خیلی از مواقع برای آموزش یک مفهوم یا مطلب آموزشی می توان از فیلم استفاده کرد. از اونجایی که افراد مختلف از لحاظ سبک های یادگیری با هم فرق دارند و هر کسی به طریقه خودش یاد میگیره، فیلم میتونه برای کسانی که به اصطلاح سبک یادگیریشون بصری هست بسیار مفید باشه (خود من به شخصه از این دسته افرادم!). از بین انواع مختلف فیلم ها آنچه بیشتر می تونه به حیطه آموزش نزدیک تر باشه و برای اهداف آموزشی از اون استفاده کرد فیلم مستند هست. فیلم مستند فیلمی هست که موضوع اون رو یک پدیده واقعی تشکیل میده و سعی میشه همه چیز به صورت واقعی و به دور از دخل و تصرف فیلمبرداری بشه و در قالب یک فیلم در بیاد. بنابراین ما تکنولوژیست های آموزشی می تونیم از این قابلیت فیلم های مستند در آموزش به خوبی استفاده کنیم. متاسفانه در ایران از لحاظ منابع آموزشی ساخت فیلم مستند کاستی های وجود داره، هر چند مستند سازان و مستندهای نامی بسیاری داریم. چند وقت پیش با سرچ در این مورد به کتابی برخوردم که در ابتدا به ظاهر بسیار ساده و بی محتوا اومد اما به دلیل نبود منابع مخصوصا دیجیتالی در این زمینه، تصمیم گرفتم که اون رو مطالعه کنم. باید اعتراف کنم که با وجود حجم اندک اون، یکی از بهترین کتاب ها در این زمینه هست. در این کتاب سعی شده همه چی از دیدگاه یک مبتدی و با زبانی کاملا عامیانه و ساده نوشته بشه. شما در این کتاب که در زیر براتون قرار دادم می تونید با تمامی مراحل ساخت یک مستند آشنا بشید.

حتما به تازگی همه شما مربع های چهارگوشی را که بر روی مجلات، روزنامه ها و کارت ویزیت ها نقش بسته اند، دیده اید. شاید هیچ وقت به این فکر نکرده اید که این ابزار می تواند به عنوان یکی از ابزار آموزشی به یادگیری دانش آموزان کمک کند! امروزه از کدهای QR برای امور مختلف استفاده می شود از جمله تبلیغات و آموزش. QR کدها مربع های چهارگوشی هستند که با نقاط مربع شکلی پر شده اند و حاوی اطلاعات مختلفی از جمله آدرس یک وبسایت، مشخصات تماس یک فرد، قیمت یک کالا یا هر نوع اطلاعات دیگر است که به رمز در آمده است. در زیر یک نمونه از این کد را می توانید مشاهده کنید:

حالا باید بدانیم که یک کد QR چگونه تولید می شود و با چه ابزاری خوانده می شود و مصارف آموزشی آن چگونه است.

ساخت کدهای QR بسیار ساده و به صورت رایگان است. شما می توانید به سایت qrstuff برید و به راحتی کد خود را تولید کنید. در زیر مراحل ساخت این کد را می توانید مشاهده کنید که به صورت مرحله به مرحله به شماره گذاری شد است:

گام 1: نوع داده را مشخص می کنیم. مثلا آیا محتوای کد ما آدرس یک وبسایت است یا لینک یک فیلم از یوتیوب یا تویتر و فیسبوک.

گام 2: محتوای مورد نظر را در کادر مربوطه تایپ می کنیم. توجه داشته باید این قسمت با توجه به نوع داده انتخابی در مرحله قبل می تواند متفاوت باشد. در تصویر شما ادرس وبلاگ اِجوتِک و کد تولید شده آن را می بینید.

گام 3: در این مرحله با انتخاب یک رنگ، رنگ مورد علاقه تان را برای کد مورد نظر بر گزینید.

گام 4: در این گام نیز نوع خروجی را تعیین می کنید. اینکه کد را دانلود کنید یا به ایمیلتان ارسال شود.

اکنون که یاد گرفتیم چگونه یک کد QR تولید کنیم بهتون نحوه خواندن این کد رو توسط گوشی هوشمندتان را توضیح می دهم.

برنامه های مختلفی برای خوانش این نوع کد به وجود آمده است یک از برنامه هایی که شما به راحتی می توانید از بازار دریافت کنید برنامه QR Droid است که میتوانید از این لینک دانلود کنید. پس از نصب نرم افزار با باز کردن این برنامه و اسکن کد توسط دوربین گوشی تان می توانید این کدها را به راحتی بخوانید. 

اکنون نوبت کاربردهای آموزشی این ابزار هست. من در اینجا سعی می کنم با یک مثال این را توضیح دهم.

فرض کنید دانش آموزان کلاس را به یک گردش علمی در یک باغ وحش برده اید. روش متداول مدارس این است که بچه ها را به تماشای طبیعت میبرند و معلمان نیز به صورت سنتی یعنی سخنرانی اطلاعاتی را به دانش آموزان می دهند. در این روش بچه ها تنها کاری که ممکن است انجام دهند این است که یاداشت برداری کنند. اما اینجا جای تامل است که آیا نمی شود از کدهای QR برای ادغام تکنولوژی در گردش علمی استفاده کرد و خود دانش آموزان را درگیر جمع آوری اطلاعات کرد؟ مثلا بر روی درختان یا قفس حیوانات و حتی خود حیوانات کدهایی را درج کرد که در این کدها مشخصات کامل حیوانات و درختان و حتی لینک هایی را برای مطالعه بیشتر دانش آموزان فراهم آورد. به گونه ای که دانش آموزان با کلیک بر روی لینک درج شده در کد بتوانند به آدرس یوتیوب یا آپارات بروند و یک فیلم را مشاهده کنند. یا به یک آدرس سایت بروند و آنجا نظراتشان را بنویسند. از جمله کاربردهای دیگر در آزمایشگاه های شیمی است. بسیاری از بچه ها در آزمایشگاه های شیمی با وسایل و ابزار موجود در آزمایشگاه آشنایی ندارند. معلم می تواند با استفاده از این کدها، اطلاعات مورد نظر را درباره نحوه استفاده از این وسایل را بر روی آن ها برچسب بزند و دانش آموزان با اسکن این کدها طرز کار با آن وسایل را بیاموزند. حتی می توان از این کدها در کتاب های درسی برای ارجاع دانش آموزان به یک شبیه سازی یا فیلم استفاده کرد.

در این شرایط است که متوجه می شویم به جای حذف گوشی از کلاس های درس می توان از آن به عنوان یک ابزار آموزشی قدرتمند استفاده کرد.

از توجه شما سپاسگزارم.